Deszcze meteorów
Deszcze meteorów to zjawiska cykliczne — Ziemia co roku przecina strugi pyłu zostawionego przez komety. Intensywność deszczu mierzy się współczynnikiem ZHR (Zenithal Hourly Rate) — liczba meteorów, jaką zaobserwowałby jeden człowiek w idealnych warunkach przy radiancie w zenicie.
Perseidy — sierpień
Perseidy (12–13 sierpnia) to najchętniej obserwowany deszcz meteorów w Polsce. Maksimum przypada zwykle na noc z 12 na 13 sierpnia, kiedy ZHR sięga 100–150 meteorów na godzinę. Radiant leży w gwiazdozbiorze Perseusza, widocznym od polnocy całą noc. Ciemne miejsca z dala od miast — np. Bieszczady, Roztocze, Kaszuby — pozwalają dostrzec kilkanaście meteorów na minutę w szczycie aktywności.
Meteory Perseidów są stosunkowo jasne i często zostawiają świetliste ślady trwające kilka sekund. Wiele z nich to bolidy — meteory jaśniejsze niż -3 magnitudo, niekiedy widoczne przez kilka sekund po wejściu w atmosferę.
Leonidy — listopad
Leonidy (17–18 listopada) są znane z gwałtownych maksimów w latach aktywności komety 55P/Tempel-Tuttle. W zwykłych latach ZHR wynosi 10–20, ale co kilkanaście lat zdarzają się burze meteorów z ZHR ponad 1000. Ostatnia taka burza miała miejsce w 2002 roku; kolejne spodziewane jest po 2030 roku.
Geminidy — grudzień
Geminidy (13–14 grudnia) to jeden z najgęstszych deszczów — ZHR 120–150 przy dobrych warunkach. Charakterystyczne jest to, że ich źródłem jest planetoida 3200 Phaethon, a nie kometa. Meteory Geminidów są wolniejsze od Perseidów i często przybierają ciepłą, pomarańczową barwę.
Zaćmienia widoczne z Polski
Zaćmienia Księżyca
Zaćmienie Księżyca następuje, gdy Księżyc wchodzi w cień Ziemi. Zaćmienie pełne powoduje charakterystyczne czerwone zabarwienie tarczy — tzw. Krwawy Księżyc — spowodowane rozproszeniem światła słonecznego przez atmosferę ziemską. Zaćmienie częściowe jest mniej spektakularne, ale łatwiej obserwowalne, bo trwa dłużej.
Zaćmienia Księżyca są widoczne ze wszystkich miejsc, z których Księżyc jest nad horyzontem w momencie zjawiska. Polska leży korzystnie — zjawisko jest widoczne bez specjalnego sprzętu, a obserwacja gołym okiem wystarczy do oceny fazy i barwy tarczy.
Zaćmienia Słońca
Zaćmienia Słońca wymagają szczególnych środków ostrożności — obserwacja bez filtrów trwająca nawet kilka sekund może spowodować trwałe uszkodzenie wzroku. Używaj wyłącznie certyfikowanych okularów z filtrem ND5 (ISO 12312-2) lub filtra słonecznego na teleskop. Folia aluminizowana ze specjalnej folii astronomicznej to tanie i bezpieczne rozwiązanie dla właścicieli teleskopów.
Zaćmienie obrączkowe widoczne z pasa przechodzącego przez Polskę zdarzają się rzadko — najbliższe całkowite zaćmienie Słońca widoczne na terenie Polski bez wyjazdu za granicę spodziewane jest 7 października 2135 roku. Wcześniejsze zdarzenia będą widoczne tylko częściowo.
Koniunkcje i opozycje planet
Opozycja Jowisza
Jowisz w opozycji jest widoczny całą noc i ma największą tarczę kątową w roku — około 45–50 sekund łuku. Przez teleskop 70 mm przy powiększeniu 100× widać wyraźne pasy chmur i cztery księżyce galileuszowe: Io, Europę, Ganimedesa i Kallisto.
Opozycja Saturna
Saturn w opozycji pozwala przez teleskop 60 mm zobaczyć pierścienie. Przy powiększeniu 50× tarcza i pierścienie są wyraźnie odseparowane. Kąt nachylenia pierścieni zmienia się w cyklu około 15-letnim — w latach, gdy pierścienie są mocno odchylone (do 27°), widok jest imponujący nawet przez małe teleskopy.
Koniunkcja Wenus z Księżycem
Koniunkcje Wenus z Księżycem zdarzają się co miesiąc i są łatwe do obserwacji gołym okiem. Wenus jest najjaśniejszym ciałem niebieskim po Słońcu i Księżycu — osiąga magnitudo –4,9 w maksymalnej elongacji. Przez teleskop widać fazy Wenus analogiczne do faz Księżyca.
Zorza polarna w Polsce
Zorza polarna (aurora borealis) jest widoczna w Polsce kilka razy w roku, zwłaszcza w okolicach maksimum aktywności słonecznej. Szczyt obecnego cyklu słonecznego (Cykl 25) przypada na lata 2024–2026, co zwiększa szanse na obserwację zorzy nawet na południu Polski.
Zjawisko jest najlepiej widoczne z dala od świateł miast, gdy indeks Kp (mierzący aktywność geomagnetyczną) przekracza 5–6. Dane aktualizowane są co 3 godziny na stronie NOAA Space Weather Prediction Center: swpc.noaa.gov.